Tüm kayıtlı öğrencilerimizin yararlanabileceği bir sözlük oluşturduk. Bu sözlük içinde, sınıflara göre ayrılmış ve derslerinizin içeriklerine göre
dizinlenmiş kavramlara, açıklamalara ve görsel unsurlara ulaşabilirsiniz.

Kavramları eklemeye, ünite ya da temaların kavram haritalarını baz alarak başladık. Ancak gün geçtikçe içeriği büyümekte
ve bir öğrencinin ilk başvuru kaynağı olmaktadır.

 

Üst taraftaki bölümü kullanarak; tüm sözlük içinde arama yapabileceğiniz gibi,
aşağıdaki linklerden sınıf sınıf, ders ders ya da ünite ünite kavramlar sözlüğünü gezebilirsiniz.

4. Sınıf >>> | Fen ve Teknoloji | Sosyal Bilgiler |

Afet

Afet

İnsanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran büyük olaylardır.

Bir olayın afet olarak nitelendirilebilmesi için insanları veya insanların yaşamını sürdürdüğü çevreyi önemli biçimde etkileyecek kadar büyük olmalıdır. Afet, bir olaydan ziyade bir olayın doğurduğu sonuçtur. Bunlar; en başta can ve mal kaybıdır. Can kayıpları insan ve hayvanların ölmesi; mal kayıpları ise eşya bina ve tarım alanlarının zarar görmesidir.

Kayıpların bir kısmı doğrudan hemen afetle birlikte ortaya çıkarken bir kısmı belirli bir süre sonra ortaya çıkabilir. Örneğin, sel sırasında can ve mal kaybı meydana gelmektedir. Ancak sel baskınından sonra sellerin getirdikleri moloz, kum ve çamur tarım alanlarını verimsizleştirerek dolaylı ve uzun süreli zararlar da meydana getirebilmektedirler.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Aile

Aile

Evlilik ve kan bağına dayanan, karı, koca, çocuklar, kardeşler arasındaki ilişkilerin oluşturduğu toplum içindeki en küçük birlik.

Aile, toplumun en küçük birimi olarak kabul edilir. Aile denince genellikle bir evde oturan anne ve baba ile varsa onların evlenmemiş çocukları anlaşılır. Bu tip aileye 'çekirdek aile' denir.

Çekirdek ailedeki çocukların evlenmesiyle de yeni bir çekirdek aile ortaya çıkar. Ama aile sözcüğünün bundan daha geniş anlamı da vardır. Daha çok sayıda akrabadan oluşan birimi, hatta bir soyu ya da sülaleyi tanımlamak için de aile sözcüğü kullanılır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Akciğer

Akciğer

Göğüs kafesinin büyük bir bölümünü dolduran ve solunum organının temeli olan, sağlısollu iki parçalı organımızdır.

Akciğer, hava soluyan omurgalılardaki temel solunum organıdır. Ana görevi atmosferdeki oksijeni kan dolaşımına nakletmek ve dolaşımdaki karbondioksiti atmosfere çıkartmaktır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Akrabalık

Akrabalık

Bireyleri; kan bağları, evlilik ya da evlat edinme yoluyla birbirine bağlayan bir ilişkidir. 'Akraba' sözcüğü Arapça’dan gelme bir sözcük olup “yakınlar” anlamındadır.

Anne , baba, kardeş yakınlığından oluşan akrabalık birinci dereceden; teyze, hala amca yakınlığından oluşan akrabalık da ikinci dereceden akrabalıktır.

Akrabalık, hısımlık anlamına da gelir. Eşlerden birinin kan hısımları ile diğer eş arasındaki ilişki de bir akrabalık sayılır.

Sosyal dayanışma en çok akrabalar arasında görülür. Bir toplumda akrabalık bağları ne kadar sağlam olursa o toplum o kadar sağlam ve güçlü olur.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Anayasa

Anayasa

Bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamusal haklarını bildiren temel yasadır. Devletin temel kanunudur. Çıkarılacak hiçbir yasa, anayasaya aykırı olamaz.

Anayasa, vatandaşların temel hak ve görevlerini bildirir. Devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceğini belirler. Anayasa ile ayrıca kişilerin temel hak ve özgürlükleri güvence altına alınmıştır.

Bazı ülkelerin anayasası yazılı, bazılarınki ise yazısız, genel kabul görmüş kurallar bütünüdür. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu çoğu ülkede anayasa, yazılı ve bütünsel bir belgedir. Oysa İngiltere'de yazılı bir anayasa yoktur. Bu ülkede temel kurumların işleyişi yüzlerce yıllık geleneklere, yasalara ve belgelere göre düzenlenir.

Bir anayasası olan devlet, anayasanın gereklerini yerine getirmiyorsa yani devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceği muğlak ve daha da önemlisi kişi temel hak ve özgürlükleri tam anlamıyla güvence altında değilse o devlet anayasal bir devlet sayılamaz.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Barış

Barış

Savaşın bittiğinin bir antlaşmayla belirtilmesinden sonraki durumdur.

Barış; kötülükten, kavgalardan, savaşlardan kurtuluş, uyum, birlik, bütünlük, sukunet, sessizlik, huzur içinde yaşamak olarak da tanımlanabilir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Beşeri Ortam

Beşeri Ortam

İnsanla ilgili faktörlerin göz önünde bulundurulduğu ortam ya da kriterdir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Bozunma

Bozunma

Bir maddenin daha basit yapıdaki maddelere tek yönlü olarak dönüşmesidir. Bozunma enerjisi ise nükleer bozunma sonucunda açığa çıkan enerjidir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Bölge

Bölge

Sınırları idarî veya ekonomik birliğe, toprak, iklim ve bitki özelliklerinin benzerliğine veya üzerinde yaşayan insanların aynı soydan gelmiş olmalarına göre belirlenen toprak parçasıdır.

Doğal, beşerî ve ekonomik özellikler yönünden sınırları içinde benzerlik gösteren geniş alanlardır.

Ülkemiz coğrafi açıdan 7 bölgeye ayrılmıştır:
1. Akdeniz Bölgesi
2. Doğu Anadolu Bölgesi
3. Ege Bölgesi
4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi
5. İç Anadolu Bölgesi
6. Karadeniz Bölgesi
7. Marmara Bölgesi

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Buhar

Buhar

Buhar, ısı etkisiyle sıvıların ve bazı katıların dönüştükleri gaz durumudur. Buhar; fizik, kimya ve mühendislikte buharlaşmış suyu ifade eder.

Saftır ve saydam gaz haldedir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Buharlaşma

Buharlaşma

Bir sıvının gaz haline geçmesi olayına verilen ad buharlaşmadır. Buharlaşma her sıcaklıkta olur ve buharlaşan sıvı, yüzeyinden moleküller kaybetmek suretiyle, yavaş yavaş buhar haline geçer. Sıvı molekülleri, buharlaşma olayı sırasında devamlı ve düzensiz bir termik hareket halindedirler. Birbirlerine ve bulundukları kabın çeperlerine çarparlar.

Bir sıvı, kapalı bir kabın içinde buharlaştığı zaman, meydana gelen buhar arttıkça,moleküllerinin o kabın çeperlerine yaptıkları basınç da artar. Bu basınç, kabın hacmi ile ilgili olduğu kadar sıcaklığa da bağlıdır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Burun

Burun

Burun, anatomik olarak, yüz üzerinde alınla üst dudak arasında bulunan, dışa çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organıdır.

Burun boşluğu iki delikle dışarı açılır. Diğer taraftan da yutağa bağlanır. Burnun içerisinde mukus tabakası, kılcal damarlar ve kıllar bulunmaktadır. Burnun iç kısmının tüylü ve nemli oluşu sayesinde dışardan alınan hava nemlendirilir ve temizlenir. Kılcal damarlar sayesinde hava ısıtılır.

Koku almaçları ve duyu sinirleri burun boşluğunun üst kısmında bulunur. Bu bölgeye sarı bölge denir. Bir kokunun burun tarafından algılanabilmesi için mukus içerisinde çözünmüş olması gerekir. Çözünen madde koku alma hücrelerini uyarır. Uyartı, koklama ile beyne iletilir. Böylece koku alınmış olur.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Bütçe

Bütçe

Devlet ve öteki kuruluş veya toplulukların belirli bir dönem içindeki gelir ve giderlerinin tümüdür.

Devletin bütçesi olduğu gibi işletmelerin de bütçeleri vardır. İşletmeler; belirli bir süre içinde neleri gerçekleştireceğini, bunları yaparken ne kadar paraya ihtiyacı olduğunu, gelir ve giderlerinin ne olacağını tahmin eder ve bir liste yaparlar. Her aile bile kendisi için aylık ya da yıllık bütçe oluşturabilir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Cumhuriyet

Cumhuriyet

Milletin, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığıyla kullandığı yönetim biçimidir. Egemenlik hakkının belli bir kişi veya aileye ait olduğu oligarşi kavramının zıttıdır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çevre

Çevre

Bir şeyin yakını, dolayı, etraf, muhit.

Çevre; insanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları, fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çevre Kirliliği

Çevre Kirliliği

Çevre; dünya üzerinde yaşamını sürdüren canlılarının yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır.

Çevre ögeleri üzerinde yapısal zararlar oluşturan ve niteliklerini bozan yabancı maddelerin hava, su ve toprağa yoğun bir şekilde karışması olayı çevre kirliliğidir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Çözünme

Çözünme

Bir sıvı ile karışan görülebilecek kadar küçük katı, sıvı veya gaz durumundaki maddelerin bu sıvı içinde homojen bir bütün oluşturması olayıdır.

Elde edilen karışıma da çözelti denir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Damarlar

Damarlar

Damarlar; insan ve hayvanlarda, içinde kan gibi besleyici sıvı taşıyan borulardır. Kanı, temizlenme yeri olan kalp’ten alarak organlarımızı ve dokularımızı meydana getiren hücrelere ulaştırırlar.

Kirlenmiş olan kanı temizlemek için tekrar kalbe götüren damarlar, genel olarak temiz kan taşıyıcı damarlar (atardamarlar-arterler) ve buralarda kirlenmiş olan kanı, kalbe getirici kirli kan taşıyan damarlar (toplar damarlar - venalar) olmak üzere iki büyük bölüme ayrılırlar.

1 — Atardamarlar: Atardamarlar, silindirik borulardır. Sol karıncıktan çıkan aorttan vücuda dağılırlar.

Kalbin sol karıncığından çıkan temiz kan vücudun en büyük damarı olan aorta, buradan da aorttan çıkan kollara gider. Bu kollar, dallara, dallar dalcıklara, onlar da daha küçük kılcal damarlara ayrılarak bütün dokulardaki hücrelere kanı dağıtırlar.

2 — Toplardamarlar: Toplardamarlar, vücudun her tarafından kan toplayarak kalbe getirirler.

3 — Kılcaldamarlar: Atardamar ile toplardamarları birleştiren kılcal damarlar, dokularla etkileşimi en yoğun olan kan damarlarıdır. Kılcal damar duvarları tek bir hücre tabakasından (endotel) oluşur. Bu tabaka öyle incedir ki oksijen, su ve lipitler gibi moleküller difüzyon ile bu tabakadan geçip dokulara girebilirler.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Davranış

Davranış

Davranış, canlıların dış dünyaya karşı gösterdikleri bedensel tepkilerin genel adıdır. Cansızlar için davranış söz konusu değildir. Bitkilerin tepkilerine davranış denilip denilmeyeceği tartışmalıdır.

Davranış merkezi, gelişmiş canlılarda beyindir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Dayanışma

Dayanışma

Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine karşılıklı bağlanmasıdır.

İnsanlar yalnız yaşayamazlar. Her işi yalnız başlarına yapamazlar. Başarılı olmak, büyük işler yapmak için aralarında dayanışmak zorundadırlar. Atalarımız 'Bir elin nesi var? İki elin sesi var.' derken dayanışmanın gerekliliğini vurgulamak istemişlerdir. En iyi dayanışma örnekleri aile içinde görülmektedir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Demokrasi

Demokrasi

Halkın egemenliği temeline dayanan yönetim biçimidir. Demokratik ülkelerde, devlet politikasını şekillendirmede tüm vatandaşlar eşit hakka sahiptirler.

Genellikle devlet yönetim biçimi olarak değerlendirilmesine rağmen, üniversiteler, işçi ve işveren organizasyonları ve bazı diğer sivil kurum ve kuruluşlar da demokrasi ile yönetilebilirler.

Demokrasi, diğer yönetim biçimleri arasından sıyrılarak günümüzde en yaygın olarak kullanılan devlet sistemi haline gelmiştir. Artık siyaset bilimciler hangi sistemin daha iyi işlediğinden çok hangi demokrasinin daha iyi işlediği tartışmalarına girmişler.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Devlet

Devlet

Toprak bütünlüğüne bağlı olarak siyasî bakımdan teşkilâtlanmış millet veya milletler topluluğunun oluşturduğu tüzel varlık.

Hukuki tanımla devlet; 'Ülke adı verilen belirli bir toprak üzerinde yaşayan insan topluluklarının bir egemenlik anlayışı ve hukuku içinde bir siyasi iktidar altında örgütlenmesidir.' Bu tanımdaki unsurlar şunlardır:

• İnsan unsuru: Belirli bir alanda birlikte yaşayan ve çeşitli bağlarla ortak yaşama iradesi gösteren insan topluluğunun bulunması gerekmektedir.
• Egemenlik unsuru: Belirli bir yeryüzü parçası üzerinde yaşayan insan topluluğunda egemenlik bilincinin gelişmiş olması gerekmektedir.
• Ülke unsuru: Egemenlik bilinciyle bir arada yaşayan insan topluluğunun devleti oluşturabilmesi için bir ülkeye gereksinimleri bulunmaktadır. Ülkesi olmayan topluluk devleti oluşturamazlar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Dil (Lisan)

Dil (Lisan)

Düşüncelerin, sözcük haline getirilmiş sesler ya da simgeler aracılığıyla anlatılmasıdır.

İnsanlar düşüncelerini sözlü ya da yazılı olarak anlatırlar. Dil simgelerine 'gösterge' adı verilir. Dil, yalnızca insan toplumlarında bulunan bir yetenektir. Hayvan türleri de sesler ve beden hareketlerinin yardımıyla birbirleriyle iletişim kurarlar. Hatta birçokları bir noktaya kadar insan dilini anlamayı da öğrenebilir. Ama insanın dışında hiçbir tür, insan gibi kullanamamıştır.

Dilin önemi ve gücü ilk çağlardan beri vurgulanmıştır. Adlandırma, nesnelere ad yerme, dilin yalnızca bir yönü olsa da ilk insanlar için büyüleyici bir değer taşımıştır.

Ulusları oluşturan, insanları bir arada tutan, onları birbirine yaklaştıran unsurlardan biri dildir. Dil, devletin de unsurlarından biridir. Aynı devlet içinde bulunan insanlar aynı resmi dili kullanırlar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Din

Din

Tanrı'ya, doğa üstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurumdur.

Genel olarak din, doğaüstü bir nitelik taşır, mukaddestir, değişmezdir (dogmatik) ve gönülden bağlanmayı yani teslimiyeti gerektirir. Pek tabii ki din tanımı, özellikle dini bir bakış açısından, her farklı dini grup ve dinde çeşitlilik gösterir. Dinin taşıdığı nitelik ve ögeler de farklı dinlerde büyük bir değişiklik ve çeşitlilik göstermektedir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Doğal Ortam

Doğal Ortam

Yeryüzünde insanın elinin değmediği alanlardır. Böyle alanlarda; canlılar (bitki ve hayvanlar) iklim, arazi şekli, toprak şartlarına göre yerleşmekte ve denge kurmaktadırlar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Dolaşım Sistemi

Dolaşım Sistemi

Tüm canlı organizmaların yaşayabilmesi için beslenme-boşaltım, solunum yapması gereklidir. Gelişmiş yapılı, büyük vücutlu canlılarda besinlerin ve temiz havanın vücuda yayılmasını, hücrelerde oluşan artıkların boşaltım organlarına ulaştırılmasını sağlayan yapılara dolaşım sistemi denir.

Dolaşım sistemi; çiçekli bitkiler, eklem bacaklılar, yumuşakçalar, derisi dikenliler ve omurgalı canlılarda bulunur. Genel olarak tüm sistemlerle ilişkili olan dolaşım sistemi kalp, damarlar ve kan dokusundan oluşur.

İnsanlarda dolaşım sistemi;

* Sindirilmiş besinleri, su ve mineralleri hücrelere taşıma,
* Akciğerden alınan oksijeni hücrelere taşıma
* İç salgı bezlerinin ürettiği hormonları hedef organlara iletme
* Karaciğerin ürettiği ısıyı tüm vücuda yayma,
* Hücrelerin ürettiği artık maddeleri böbreğe ve deriye taşıma,
* Solunum sonucu oluşan karbondioksiti akciğerlere taşıma,
* Bağışıklık elemanı olan akyuvar ve antikorları vücuda yayma görevlerini yaparlar.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Duygu

Duygu

Belirli nesne, olay veya bireylerin; insanın iç dünyasında uyandırdığı izlenimdir. Zihinsel ve psikolojik durumdur. Kişiye özgü sağlık duyusunu belirleyen temel faktördür ve insanın günlük yaşamında merkezi bir rol oynar. Bu yüzden pek çok bilim dalı ve sanat biçimi tarafından araştırılmıştır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Egemenlik

Egemenlik

Milletin ve onun tüzel kişiliği olan devletin yetkilerinin hepsi, hükümranlık, hâkimiyet.

Devlet'in ülkesi ve uyrukları üzerindeki yetkilerinin tümünü ifade eder. Bir başka deyimle egemenlik, Devlet'i başka tüzel kişiliklerden ve örgütlenme biçimlerinden -örneğin şirketlerden, derneklerden, kulüplerden, çetelerden, din ve mezhep birliklerinden, feodal bağlılık ve yönetim birimlerinden- ayıran özelliktir. Egemen olmayan Devlet olmaz, kaynağını Devlet'ten almayan egemenlik de olmaz.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre: 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.'

Günümüz Türkçesinde egemenlik, anlam genişlemesiyle, her türlü iktidar ve güç anlamında da kullanılmaktadır. (Örnek: X ilinde falan partisi egemendir; Ali Ayşe üzerinde egemenlik kurdu.)

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Egzersiz

Egzersiz

Fiziksel egzersiz, fiziksel durumu geliştirmek veya sürdürmek ve sağlık amacıyla yapılan bazı aktivitelerin yapılmasıdır.

Egzersizin amacı oksijen dağılımını ve metabolik süreçleri yoluna koymak, kuvveti, dayanıklılığı geliştirmek, vücut yağını azaltmak, kas-eklem hareketlerini iyileştirmektir. Bütün bu yararlar iyi bir sağlık için gereklidir ve herkes günlük yaşamına rutin bir egzersiz programı katmalıdır. Egzersiz için genç-yaşlı ayırımı yoktur, bununla birlikte yorucu egzersizin riskleri vardır. Haftada 3 kez, 20 dakika ve yukarısı bir egzersiz yeterlidir. Haftada 5 kere ya da daha fazla seanslar için 15-25 dakikalık süreler üst düzey yarar sağlar.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Eklemler

Eklemler

Eklemler, iskelet sistemimiz için oldukça önemli olan yapılardır. Kemiklerin birbirine bağlandıkları yerlerde bulunur. Hareket yeteneklerine göre eklemler üç çeşittir.

* Oynar Eklem: Kol ve bacaklarda olduğu gibi hareket yeteneği fazla olan eklemlerdir.
* Oynamaz Eklem: Kafatasını oluşturan kemikler arasında oynamaz eklem görülür. Bu kemikler, girinti ve çıkıntılarla birbirlerine oynamaz eklemlerle sıkıca bağlanırlar.
* Yarı Oynar Eklem: Omurgadaki omurlar arasındaki eklemler yarı oynar eklemlerdir. Sınırlı olarak hareket ederler.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Ekonomi

Ekonomi

Üretim, dağıtım, tüketim, ticaret, değişim ve bölüşüm ile ilgili etkinliklerin bütünü ile bu etkinlikleri inceleyen bir bilim dalıdır. Ekonomi kitaplarında ise 'Ekonomi; sınırsız (sonsuz) insan ihtiyaç ve isteklerinin, sınırlı (kıt) üretim kaynakları ile en iyi şekilde nasıl gidirelebileceğini inceleyen bir bilim dalıdır.' biçiminde yapılmaktadır. Ekonomiye iktisat, tutum bilimi, geçim bilimi de denilmektedir.

İktisat, toplumların nasıl zenginleşeceği ve refah seviyelerinin nasıl artacağı sorusuna yanıt arar. Bu süreçte izlenecek politikalar, işsizlik, enflasyon, üretim düzeyi gibi kavramlar iktisatın inceleme alanına girer.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ekonomik Faaliyet

Ekonomik Faaliyet

İnsanın yaşamak ve yücelmek için giriştiği her türlü iş ve bunun sonucunda elde ettiği her türlü ürün akla gelir. Üretim, tüketim ve dağıtım ile ilgili her türlü faaliyet ekonomik faaliyet olarak değerlendirilir. Buna göre avcılık, balıkçılık, tarım, hayvancılık, ormancılık, en ilkelinden en gelişmişine kadar sanayi faaliyetleri, inşaat, ulaşım, ticaret, turizm vb. işler birer ekonomik faaliyettir.

Günümüzde ekonomik faaliyetler birincil, ikincil, üçüncül olarak sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmalar ekonomik faaliyetlerin kökenlerini dikkate alarak yapılan sınıflandırmalardır.

A. Birincil ekonomik faaliyetler: Tarım, orman, maden ve hayvancılık gibi doğadan (topraktan ve denizden) doğrudan yararlanmaya dayalı faaliyetleri içerir.

B. İkincil ekonomik faaliyetler: Hammaddenin işlenerek değiştirilmesi, yeni hammadde veya ürün elde edilmesine dayalı sanayi faaliyetlerini içerir. (hammaddenin işlenerek değerli ürünlere dönüştürüldüğü sanayi faaliyetleridir.

C. Üçüncül ekonomik faaliyetler: Hizmete dayalı ekonomik faaliyetleri içerir. Turizm, bankacılık, eğitim, sağlık, bankacılık, ulaştırma, haberleşme vb. faaliyetlerdir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Emek

Emek

Bir işin yapılması için harcanan beden ve kafa gücüdür. Üretim sürecine katkıda bulunan her türlü insan etkinliğidir. Birçok özelliğini kullanarak yapılan işe verilen değere denir.

İnsanların fiziksel enerjilerini üretimde kullanmaları, emeği oluşturan başlıca ögedir. Bunun yanısıra az veya çok oranda beceri ve kendini yönlendirme de emeğin ögeleri arasında sayılır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Enerji

Enerji

Enerji iş yapabilme yeteneğidir. Enerji’ye sahip olan bir cisim, bir yol boyunca bir kuvvet etki ettirme yeteneğine sahiptir. Örneğin, yerde yuvarlanan bir top bu etkiye sahiptir.

Enerji mekanikte iki türe ayrılabilir: Kinetik (Hareket) enerji ve Potansiyel (durum) enerji.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Gaz

Gaz

Normal basınç ve sıcaklıkta olduğu gibi kalan, içinde bulunduğu kabın her yanına yayılmak ve bu kabın iç bölgesinin her noktasına basınç yapma özelliğinde olan akışkan madde.

Maddenin üç halinden biridir. Bu haldeyken maddenin yoğunluğu çok az, akışkanlığı ise son derece fazladır. Gaz halindeki maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur.

Katı bir madde ısıtıldığı zaman, katı halden sıvı, sıvı halden de gaz haline geçer. Bu duruma faz (safha) değişikliği denir. Sıvıyı meydana getiren tanecikler (atom veya moleküller) birbirlerini çeker. Sıvı ısıtıldığı zaman, tanecikler arasındaki çekim kuvveti yenilir ve tanecikler sıvı fazdan (ortamdan) ayrılarak gaz haline dönüşürler. Gazı meydana getiren tanecikler her yönde hareket edebilir ve bulundukları kabın şeklini alırlar.

Gazlar birbiriyle her oranda karışabilir. Gazların birbiri ile oluşturdukları karışımlar homojendir. Hacimleri, dolayısıyla yoğunlukları basınç ve sıcaklığa göre değişir. Genellikle gazın basınç veya sıcaklığının az miktarda değişmesi, gazın hacminde çok büyük değişiklikler meydana getirir. Bütün gazların genişleme ve sıkışma katsayıları aynıdır. Fakat sıvı ve katıların böyle bir özelliği yoktur. Bu yüzden gazlar, katı ve sıvılardan daha kolay incelenir.

Hareket halindeki gaz moleküllerinin (taneciklerinin), bulunduğu kabın cidarına (duvarına) çarpması sonucu meydana gelen etkiye, gazın basıncı denir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Gelenek

Gelenek

Bir toplumda, bir toplulukta eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar, alışkanlıklar, bilgi, töre ve alışkanlıklar, anane.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Gelir ve Gider

Gelir ve Gider

Bir işletmenin belli bir dönemde elde ettiği tüm gelirler ile aynı dönemdeki giderleri ve bunların sonucunda işletmenin elde ettiği dönem net kârını veya uğradığı dönem net zararını topluca gösteren bir muhasebe raporudur.

Gelir-gider tablosu da bir şirketin herhangi bir dönemdeki faaliyetlerini cirosundan yola çıkarak açıklayan, çeşitli gelir ve giderlerini eklemek veya çıkarmak suretiyle net karının hesaplanmasını sağlayan finansal bir rapordur.

Gelir-gider tabloları şirket yöneticilerine, ortaklara, yatırımcılara işletmenin kârlılık oranının belirlenmesi ve gelişmesinin değerlenmesi; önceden saptanan amaçlara işletmenin ne denli ulaştığının saptanması gibi yararlar sağlar. Yönetimin başarı derecesinin ve etkinliğinin ölçülmesinde; işletmenin izleyeceği yatırım, kâr, pazarlama, üretim, finansman, personel ve diğer konulardaki politikaların belirlenmesinde; işletmenin ekonomik istikrarının ve zayıf yönlerinin saptanmasında ışık tutar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Gırtlak

Gırtlak

Gırtlak, boynun ön soluk borusunun üst kısmında yer alan bir solunum ve ses organıdır.

Boynun ön tarafında ve 3. ile 6. boyun omurları hizasında yer alır. Basit bir kutu görünüşünde olan gırtlak; kıkırdak, zar ve bağlardan yapılmış önemli görevleri bulunan bir organdır. Solunum yolunun üst kısmını teşkil eder ve aynı zamanda ses organıdır. Bu nedenle gırtlağın yapısı, solunum borusunun diğer kısımlarından daha farklı ve karışıktır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Göğüs Kafesi

Göğüs Kafesi

Göğüs kafesi 12 tane sırt omuru, 12 çift kaburga, 1 göğüs kemiği ve bunlar arasındaki eklemler ve kıkırdak doku bağlantılarıyla toplam 37 kemikten kurulmuştur. Göğüs kafesini, kesik tepesi yukarıda tabanı aşağıda olan bir koniye benzetebiliriz.

Göğüs içinde akciğerler, kalp, büyük damarlar, yemek borusunun bir bölümü gibi önemli organlar bulunur. Göğüs kafesi, içindeki bu organlar için iyi bir koruyucu olmakla kalmaz, aynı zamanda elastik özelliği nedeniyle solunum hareketlerinin normal biçimde sürdürülmesine katkıda bulunur.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Grup

Grup

1. Aynı yerde bulunan kimse ve nesneler bütünü, küme, öbek.
2. Görüşleri, çıkarları bir olan kimseler bütünü.
3. Ortak özellikleri olan varlıklar, nesneler bütünü.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Hacim

Hacim

Bir cismin uzayda doldurduğu boşluk, oylum, cirim, sıygı.

Diğer bir değişle bir cismin uzayda kapladığı yer miktarıdır. Temel hacim birimi m3 (metreküp)’tür. Hacim, V sembolü ile gösterilir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Hal Değişimi

Hal Değişimi

Maddeler üç fiziksel halde bulunabilir. Katı, sıvı ve gaz haller.

Madde bu üç hal arasında geçişler yapabilir. Örneğin katıdan sıvıya, sıvıdan gaza, katıdan gaza geçer veya bunların tersini yapabilir.

Maddenin katıdan sıvıya geçmesi olayı erime, sıvıdan gaza geçmesi olayı buharlaşma (veya kaynama); bu olayların tersi, yani, sıvıdan katıya geçme donma, gazdan sıvıya geçme yoğunlaşmadır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Hareket

Hareket

Bir varlığın belli bir noktaya göre yer değiştirmesine denir. Hareket, bir cismin sabit bir noktaya göre yerinin zamana karşı değişimidir.

Hareketle ilgili en temel kanunlar, Newton'un hareket kanunları olarak adlandırılan; hareket eden bir cismin davranışlarının Isaac Newton tarafından incelenmesi ile elde edilmiş olan kanunlardır.

Newton'un hareket kanunları şu şekilde ifade edilebilir:

Newton'un I. Hareket kanunu (Eylemsizlik): Bir cisme etki eden net bir kuvvet yoksa, o cisim durur ya da sabit hızla doğrusal hareket yapıyorsa bu hareketine devam eder.

Newton'un II. Hareket kanunu: Bir cismin momentumunun zamana karşı değişimi, cisme etki eden net kuvvet ile orantılı ve aynı yöndedir. Şu şekilde denklemsel olarak ifade edilebilir.
(P : momentum; t: zaman; F: kuvvet; M: kütle; V: hız; a: ivme)

Newton'un III. Hareket kanunu (Etki-Tepki): Evrendeki tüm kuvvetler birbirine eşit ve zıt yönlü çiftler halindedir. Yani bir cisim üzerine etki etmekte olan her harici kuvvet için ona eşit ve zıt yönde bir kuvvet bulunmaktadır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Kuvvet ve Hareket


Hava

Hava

Bütün canlıların solunumuna yarayan, renksiz, kokusuz, akışkan gaz karışımı.

Maddenin üç halinden biridir. Bu haldeyken maddenin yoğunluğu çok az, akışkanlığı ise son derece fazladır. Katı bir madde ısıtıldığı zaman, katı halden sıvı, sıvı halden de gaz haline geçer. Gaz halindeki maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Hava Olayları

Hava Olayları

Hava sıcaklığı sürekli olarak değişir. Ilık, sıcak ve soğuk olabilir. Havadaki sıcaklık farklılıkları hava akımlarına, bunun sonucu olarak da rüzgâr, fırtına gibi olayların gelişmesine neden olur.

Dünya, Güneş’in çevresinde dönerken (bir yıllık süre içinde) güneş ışınları Dünya’mıza bazen dik bazen de eğik olarak gelir. Dik olarak gelen ışınlar yeryüzünü, eğik gelen ışınlara göre daha çok ısıtır. Yeryüzünün Güneş’ten gelen bu farklı ölçülerde ısı almasından dolayı mevsimler oluşur.

Hava sıcaklığı gün içinde de değişir. Sabah ve akşam saatlerinde güneş ışınları eğik geldiği için yeryüzü çok ısınmaz. Öğle saatlerinde güneş ışınları dik geldiği için sıcaklık artar.

Hava sıcaklıklarındaki bu değişmeler hava olaylarını oluşturur. Rüzgâr, tayfun, fırtına, kasırga ve hortum yaşantımızda karşılaştığımız hava olaylarındandır.

RÜZGÂR: Isınan hava yükselir. Bu nedenle yeryüzüne yaptığı basınç azalır. Isınan hava ile soğuk hava sürekli yer değiştirir. Yani ısınan bölgeler ile soğuk bölgeler arasında sürekli bir hava akımı vardır. Bu hava akımına rüzgâr adı verilir .

FIRTINA: Saatteki hızı 100 – 110 km’yi bulan rüzgârlara fırtına adı verilir. Fırtına farklı sıcaklıktaki hava kütlesinin çarpışmasıyla oluşur. Fırtınalar büyük zararlara neden olabilir.

KASIRGA: Kasırga, fırtınanın çok şiddetli halidir. Saatteki hızı 300 km’yi bulan yağmurlu fırtınalara kasırga adı verilir. Kasırgalar genel olarak büyük can ve mal kaybına neden olur .

TAYFUN: Büyük Okyanus’un batısında ve Çin Denizi’nde görülür. Şiddetli kasırga anlamına gelir. Tayfunlar yerleşim bölgelerinde yapıların bir bölümünün yıkılmasına yol açar.

HORTUM: Sıcak ve nemli hava ile soğuk havanın şiddetle yer değiştirmesi sırasında dönen rüzgarlar oluşur. Bu rüzgârlara hortum adı verilir. Hortum genel olarak şiddetli fırtınalar sırasında meydana gelir. Hortumlar ağır cisimleri bile yerden kaldıracak kadar güçlü olabilir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Hoşgörü

Hoşgörü

Her şeyi anlayışla karşılayarak olabildiği kadar hoşgörme durumu, müsamaha, tolerans.

Sosyal ilişkilerde bir tarafın, bazen farkında olmadan, bazen de kasıtla diğer tarafa (maddi/manevi) zarar vermesi durumunda, diğer tarafın bunu görmezden gelerek ödün vermek tahammülünü (erdemini) gösterebilmesidir. Mevlana hoşgörü'ye en güzel örnektir. Hoşgörülü olmak insanlarla ilişki kurmanın en iyi yoludur.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Isı

Isı

Belirli sıcaklıktaki bir sistemin sınırlarından, daha düşük sıcaklıktaki bir sisteme, sıcaklık farkı nedeniyle transfer edilen enerjidir.

Bir cismin uzamasına, genleşmesine, buharlaşmasına, erimesine, sıcaklığının artmasına, bir iş yapmasına neden olan bir enerji transfer biçimidir.

Isı, sıcak bir maddenin soğuk maddeye ilettiği sıcaklığı sağlayan bir enerji türüdür. Isı ve iş hiçbir cisimde depo edilemez. Isı birimi iş birimi ile aynıdır yani joule (j) ya da kaloridir (cal).

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Işık

Işık

Işık, maddenin fiziksel yapısındaki atomik etkileşim sonucu meydana gelen, ışıyan bir enerji türüdür. Kaynağından çıktıktan sonra bütün yönlere dağılır ve dalgalar şeklinde ilerler.

Herhangi bir dalganın iki temel özelliği dalga boyu ve frekansıdır. Dalga boyu, birbirine komşu iki dalganın tepe noktaları arasındaki mesafedir. Frekans ise belli bir noktadan belli bir zaman birimi içinde geçen dalga adedidir.

Dalga boyu ile frekansın çarpımı ışığın yayılma hızını verir. Işığın dalga boyu, mavi ışık için yaklaşık 380 nanometre, kırmızı ışık için 760 nanometre'ye kadar uzanır. Işığın frekansı ise 600 milyar adettir. Bu ifadeye göre ışığın saniyede 600 milyar defa yanıp söndüğünü söyleyebiliriz. Yayılma hızı ise saniyede yaklaşık 300.000 km'dir. Bu ölçüler yaklaşık olarak boşluk ortamı için geçerlidir. Daha yoğun ortamlarda bu ölçüler değişir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Işık Kaynağı

Işık Kaynağı

Güneş, yıldızlar, lâmbalar, hattâ ateş böcekleri bile ışık yayarlar. Bunlara ışıklı cisimler denir. Bütün öteki cisimler (örneğin ağaçlar, çayırlar, kitap sayfaları) ışıksızdır. Bunlar ancak ışıklı bir cisimden ışık alıp bunu gözlerimize doğru yansıttıkları zaman görünürler.

Bir cismin ışıklı ya da ışıksız oluşu, yapılmış olduğu madde kadar içinde bulunduğu koşullara da bağlıdır. Fiziksel koşullarını değiştirmek suretiyle, bildiğimiz birçok ışıklı cismi ışıksız, ya da ışıksız olanları ışıklı hale getirebiliriz. Bir ampulün içindeki ince tel (fitil) elektrik akımıyla ısıtılmadıkça ışıksız kalır. Soğuk bir demir parçasını alıp kömür ateşinde ya da havagazı alevinde ısıtarak kırmızı, sarı, hattâ beyaz ışık verir hale getirebiliriz. Katı cisimler ve eritilmiş metal gibi sıvılar 800 °C'nin üstüne kadar ısıtıldıklarında ışık kaynağı haline gelirler. Bu dereceye kadar ısıtılmış cisimlere akkor cisimler denir.

Mum ışığının, alevde yanmakta olan karbon zerrelerinden çıktığı dikkatli bir gözlemle anlaşılır. Bu zerreler sıcakken ışık saçar. Onun için alev, diğer bir akkor ışık kaynağıdır. Karbon zerrelerinin çoğu alevde tümüyle yanmaz. Bu zerreler alevin çevresindeki hava akımlarıyla alınıp götürülürken soğur, soğuyunca ışıksız hale gelir ve böylece alevden yükselen duman ile isin özünü meydana getirir.

Işık kaynaklarının hepsi akkor halde değildir. Neon tüpleri ve fluoresan lambalar da bildiğimiz elektrik ampulleri gibi elektrik geçirilince ışık verirler. Fakat bunlara elle dokunulacak olursa bu ışık verişin başka olduğu hemen anlaşılır. Elektrik ampulünün kısa zamanda dokunulamayacak kadar ısınmasına karşılık, neon tüpleri ve fluoresan lambalar oldukça soğuk kalır. Bu fark daha derinden incelenebilir: Elektrik ampulünün fitilinden geçen akımın şiddetini artırmak suretiyle ışığın parlaklığını artırabiliriz; parlaklığın artışıyla birlikte ışığın renginde de değişme olur. Önce soluk kırmızı bir ışık görürüz, sonra bu ışığın rengi parlak sarıya döner. Yeteri kadar akımla bu da ısıtılan demir parçasında olduğu gibi, akkor hale gelir. Öte yandan, eğer bir neon tüpünden geçen akımı şiddetlendirirsek, ışığın parlaklığını artırırız; fakat renginde bir değişiklik göremeyiz. Demek ki akkor ışık kaynakları ile öteki ışık kaynakları arasında bir temel fark vardır. Akkor halde ışık saçan kaynaklarda, kaynağın sıcaklığındaki değişmelerle ışığın parlaklığı ve rengi bir birbirine yakından bağlıdır; oysaki, öteki kaynaklarda ışığın rengi maddenin cinsine bağlıdır ve üstelik ışığın parlaklığı ile değişmez.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


İklim

İklim

Bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalamasına verilen addır. Hava durumundan farklı olarak iklim, bir yerin meteorolojik olaylarını uzun süreler içinde gözlemler.

Bir yerin iklimi o yerin enlemine, yükseltisine, yer şekillerine, kalıcı kar durumuna ve denizlere olan uzaklığına bağlıdır. İklim türleri, sıcaklık ve yağış rejimi gibi durumlara bakılarak sınıflandırılabilir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İskelet Sistemi

İskelet Sistemi

İskelet sistemimiz vücudumuzun çatısını oluşturur. Vücudumuzdaki hayati organlarımızı korur, hareket etmemizi sağlar, bazı tuzları ve başka maddeleri depolar, kanımızdaki oksijenin taşınmasından sorumlu alyuvarların üretimini sağlar.

İskeletimiz toplam 206 kemik, eklemler ve bu kemikleri bağlayan bağlardan oluşmuştur.

İskelet, kaslar, kirişler, eklem bağları ve eklemler hareket sistemini oluşturur. İskelet, dayanıklık ve destek sağlar, kasların hareket etmesini sağlayan altyapıyı oluşturur. Ayrıca göğüs kafesi ve kafatası gibi kemikler, iç organları adeta bir kalkan gibi koruma görevini üstlenir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


İsraf

İsraf

Gereksiz yere para, zaman, emek harcama, savurganlık, tutumsuzluktur.

Her türlü imkân ve varlığı boşuna harcama, saçıp savurmadır. İsraf, dengesiz aşırı harcama, haddi aşma demektir. İsraf yapana da müsrif denir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İş Bölümü

İş Bölümü

Bir üretim faaliyetinde veya hizmet biriminde yapılacak işin bölümlere ayrılarak, her bir iş parçasının bir kişinin sorumluluğuna verilmesidir.

İş bölümü, yapılacak işin teknik özelliği ile yakından ilgilidir. Her işin bir bölünebilirlik sınırı bulunmaktadır. İş bölümü; belli kişilerin, belli iş türleri üzerinde uzmanlaşmasını sağlayarak işin yapılabilirlik süresini kısaltmak, işin verimlilik ve etkinliğini artırmak için yapılır.

İş bölümünü ailede, şirketlerde, üretimde, yönetimlerde görebiliriz.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


İşitme

İşitme

İnsan, beş duyusu vasıtasıyla algılayabildiklerini beyninde yorumlayarak anlamlandırır. İşitme duyusu da insanın çevresini algılamasına yardımcı olan, çevresindeki canlılarla iletişimini sağlayan bir duyudur.

İşitmenin gerçekleşebilmesi için;
a) Sesin olması,
b) Sesin kulağa ulaşması,
c) O sesin insan kulağının alabileceği frekans ve şiddet sınırları içinde olması,
d) Sesin kulaktaki dış, orta ve iç bölümleri aşması,
e) Sesin işitme merkezine ulaşması ve merkezce algılanması gerekmektedir.

Bu işlevlerden birinin aksaması işitme yetersizliğini ortaya çıkarabilmektedir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Kafatası

Kafatası

Kafatası, beyni çevreleyen ve oldukça güçlü kemiklerden oluşan koruma sistemidir. Kafatasının kemik yapısı kendine özgüdür. Kemiklerin birleşim noktaları girintili çıkıntılı bir yapıya sahiptir. Nedeni ise kafatası kemiklerinin birleşim noktalarının birbirine geçebilecek şekilde tasarlanmış olmasındandır. 8 farklı kemikten oluşmuştur.

Kafa kemikleri iki bölümde incelenirler:

İçinde merkezi sinir sisteminin oturduğu kemikler: Beyin ve diğer merkezi sinir sitemi yapılarını saran kısımı çevreleyen kemikler.

Yüzü oluşturan kemikler: Üst çene kemiği, damak kemiği, elmacık kemiği, alt çene kemiği.

Bu kemiklerden sadece alt çene kemiği hareketlidir; diğerleri birbirlerine kaynaşmıştır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Kalp

Kalp

Kalp; kalp kası olarak bilinen özel bir tip çizgili kastan oluşmuş, kendiliğinden kasılma özelliğine sahip kuvvetli bir pompadır.

Metabolizma faaliyetleri sonucunda oluşan artık ürünlerin de vücuttan uzaklaştırılması, vücut ısısının düzenlenmesi, asit-baz dengesinin korunması, hormonlar ve enzimlerin vücudun gerekli bölgelerine taşınması gerekir. Bütün bu işlemleri kalp ve damarlardan oluşan dolaşım sistemi yapar.

Kalp bu sistem içerisinde motor görevi yapar. Kalp insanda dakikada 60-80 vuruş arasında değişen bir hızla günde 9000 litre kanı vücuda pompalar. Günde yaklaşık 100 bin, yılda 40 milyon, tüm insan hayatı boyunca yaklaşık 2,5 milyar kere, hiç durmadan yaklaşık 8 bin ton kanı vücuda pompalar. Normal bir insanda ortalama ağırlığı 250-300 gramdır.

Kalp memelilerde 4 odacıklı ve 4 kapakçıklıdır. Odacıklar sağ odacıklar ve sol odacıklar olarak 2 ana bölümden oluşur:

Sağ bölüm, kanın vücuttan döndüğü odacık olan sağ kulakçık (atriyum) sonra triküsbit kapak adı verilen 3 yaprakçıklı bir kapakçık ile ana odacık olan sağ karıncıktan (ventrikül) oluşur.

Kan vücutta oksijeni ve besin öğeleri kullanıldıktan sonra vena cava adı verilen 2 adet ana toplardamar ile sağ kulakçığa gelir.

Sağ kulakçıktan kan, yerçekimi ve kulakçık kasılması ile aradaki kapak olan triküsbit kapaktan (3 yaprakçıklı kapak) geçerek sağ karıncığa girer.

Sağ karıncık ile pulmoner atardamar arasındaki kapağa da pulmoner kapakçık adı verilir. Sağ karıncık kanı pulmoner atardamar adını verdiğimiz bir damar yoluyla akciğerlere pompalar.

Sol bölüme kan, akciğerlerden oksijenle zenginleştirilmiş olarak gelir. Sol kulakçığa gelen bu kan, yerçekiminin de etkisi ile ve biraz da sol kulakçığın kasılması yardımı ile sonraki kapak olan mitral kapakçık adı verilen 2 yaprakçıklı bir kapaktan sol karıncığa akar.

Sol karıncık ile aort atardamarı arasında aort kapakçığı denilen 3 yaprakçıklı bir kapak bulunmaktadır. Sol karıncıktan temiz kan, güçlü kasların kasılması etkisi ile aort atardamarı denilen ana atardamar vasıtasıyla vücuda sunulur.

Elimizi göğsümüzün sol tarafına götürdüğümüzde kalbimizden gelen sesin nedeni, kulakçık ile karıncık arasındaki kapakçıkların açılıp kapanmasıdır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Kamuoyu

Kamuoyu

Kamu, bir ülkedeki halkın bütünüdür.

Kamuoyu ise bir sorun üzerine halkın genel düşüncesi ya da halk oyudur.

Geniş anlamda, kamu çıkarını ilgilendiren bir konu hakkında halkın genel kanaat ve düşünceleri demektir. Daha dar ve sosyolojik anlamda kamuyu, toplumu ilgilendiren bir konuda halkın kanaatlerinin örnekleme tekniğiyle toplanmasıdır. Kamu oyu araştırma teknikleri batı ülkelerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır. (Örneğin, piyasa araştırmaları, seçim tahminleri gibi). Kamuoyu araştırmaları yakın geçmişten itibaren bizde de başlamıştır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kan

Kan

Kan; atardamar, toplardamar ve kılcal damarlardan oluşan damar ağının içinde dolaşan; akıcı plazma ve hücrelerden (alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları) meydana gelmiş kırmızı renkli hayati bir sıvıdır.

Kanın ana işlevi besin maddelerinin (oksijen, glikoz) ve yapısal elemanların sağlanması ve atık maddelerin
(karbondioksit, laktik asit vs.) atılmasının sağlanmasıdır.

Her bedende 3.1 ile 5.2 litre arası kan bulunur. Bu miktar ortalama vücut ağırlığının %7-8'ini oluşturur. Kanın yarısı, sıvı olan bölümden yani plazmadan meydana gelir. Diğer yarısı ise kanın içinde çeşitli görevler üstlenmiş olan hücreler veya moleküllerdir.

Kandaki hücreler, vücuttaki kan miktarının yarısını oluşturmalarına rağmen, yan yana dizildikleri takdirde 96.500 km'lik bir çizgi oluşturabilecek kadar fazladırlar. Bu, dünyanın çevresini iki kez dolaşmaya yeterli bir uzunluktur.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Karışım

Karışım

Birden çok şeyin karıştırılmasıyla elde edilen, karışımdır. İki veya daha çok maddenin kimyasal tepkimeye girmeden bir araya gelmesi olayıdır. Karışımda, bir araya gelen maddelerin kimyasal özellikleri değişmez.

Sıvılarda çökeltiyi ana çözeltiden ayırmak için uygulanan işleme verilen ad da süzmedir.

Heterojen Karışımlar: Her tarafta aynı özelliği göstermeyen ve içindeki taneciklerin gözle görülebildiği karışımlardır.

Homojen Karışımlar: Her tarafında aynı özelliği gösteren, tek bir madde gibi gözüken karışımlardır. Karışımı meydana getiren maddeler gözle veya optik aletlerle görülemezler, Homojen karışımlara genel olarak “çözeltiler” de denir. Tuzlu su, şekerli su, alkollü su, çeşme suyu ile içerisinde bulunduğumuz havayı homojen karışıma örnek verebiliriz.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Kaslar

Kaslar

Kaslarımız kas hücrelerinden oluşur. Kas hücreleri bir araya gelerek kas liflerini, kas lifleri de bir araya gelerek kasları oluştururlar. İskeletimizi hareket ettiren yapılar kaslarımızdır. İnsan vücudunun hemen hemen yarısını kaslar oluşturur.

Kaslarımızın çalışması için bir uyartının olması gerekir. Kasların en önemli özellikleri:

* Uyartıları, kas içinde bir baştan diğer başa kadar iletir.
* Uyartılara, kasılma ve gevşeme şeklinde cevap verirler.
* Uyartılara cevap verirken kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye dönüştürürler.
* Kısmen destek görevi yaparlar.

Kaslar, iskeletle beraber canlıya hem destek olur hem de iskeletin hareketini sağlar. İskeletin dikliği ve organizmanın şekil alması kaslar sayesinde olur. Omurgalılarda kaslar, eklemlerle birbirine bağlanmış olan iskeletin, kasılıp gevşeme ile hareket etmesini sağlar. Ayrıca omurgalılarda iç organların yapısında yer alan kaslar bu organlarda da hareketi sağlar. Örneğin sindirim sistemimizdeki kasların kasılması besinin sindirim borusunda ilerlemesini gerçekleştirir.

Canlılarda yapılarına göre iki tip kas vardır. Bunlar düz kas ve çizgili kaslardır.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Katı

Katı

Maddenin üç temel hâlinden biri.

Maddenin, atomları arasındaki boşluğun en az olduğu halidir. ‘Katı’ olarak adlandırılan bu haldeki maddelerin kütlesi, hacmi ve şekli belirlidir. Bir dış etkiye maruz kalmadıkça değişmez. Sıvıların aksine katılar akışkan değildir. Fiziksel yollarla, diğer üç hal olan sıvı, gaz ve plazmaya dönüştürülebilirler. Altın demir gibi madenler katı maddelere örnektir.

Gaz ya da sıvı hâldeki madde katı hâle dönüşürken maddeyi oluşturan atomlar daha düzenli bir üç boyutlu yapıya geçer. Katı durumdaki bir maddenin atomları arasındaki boşluk azalır. Bu nedenle aralarındaki çekim kuvveti de artar.

Katı maddelerin biçim değiştirebilmesi için dışarıdan bir kuvvetin etki etmesi gerekir. Maddenin bu kuvvete göstereceği direniş, onun dayanıklılığını gösterir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Kemikler

Kemikler

Kemikler biçimlerine göre ikiye ayrılırlar: yassı (kafatası ve omur kemikleri gibi) ve uzun kemikler (uyluk kemiği veya kol kemikleri gibi). Ancak iç yapıları hemen hemen aynıdır.

Kalsiyum ve diğer minerallerden oluşan hidroksipatit, vücudun kalsiyum deposudur ve kemiğin sağlamlığından sorumludur. Kemiğin içinde bulunan kemik iliğinin yumuşak ve gözenekli bir yapısı vardır; burada kan hücrelerinin üretildiği hücreler bulunur.

Damarlar kemiklerin içinden geçer ve etrafı sinirlerle çevrilmiştir. Kemiklerin arasında eklemler bulunur. Eklemin yapısı, hareketin yönünü ve derecesini belirler. Kafatası kemikleri arasında bulunan eklemler yetişkinlerde hareketsizdir. Diğer eklemler belirli oranda hareket ederler.

Kemikler şekilleri bakımından 5 gruba ayrılırlar:

* Uzun Kemikler: Kol ve bacaklarımızdaki kemikler gibi uzunluğu genişliğinden fazla olan kemiklerdir.
* Kısa Kemikler: El ve ayak bileklerimizde yer alan kemiklerde olduğu gibi uzunluğu ve genişliği arasında önemli bir fark bulunmayan kemiklerdir.
* Yassı Kemikler: Kafa, kaburga kemiklerimiz gibi ince ve yassı kemiklerdir.
* Düzensiz Kemikler: Çene kemiğimiz ve omurlarımızda olduğu gibi düzensiz şekilli kemiklerdir.
* Havalı Kemikler: Elmacık kemikleri, alın kemiği gibi içinde hava dolu boşluklar içeren kemikler.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Kıta

Kıta

(Anakara)

Yeryüzünü oluşturan büyük kara parçalarına denir.

Kıta geniş alanlı topraklardan meydana gelir ve önemli jeolojik sınırları bulunur. Bazı bilim insanları en fazla dört ya da beş kıta olduğunu düşünürken, kimileri de altı veya yedi kıta sayılır.

Dünyanın yedi kıtası şunlardır:
• Afrika
• Antarktika
• Avrupa
• Asya
• Kuzey Amerika
• Güney Amerika
• Okyanusya (Avustralya ve Yeni Zelanda)

Avrupa ve Asya, birlikte Avrasya olarak adlandırılmaktadır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kimlik

Kimlik

Toplumsal bir varlık olarak insana özgü olan belirti, nitelik ve özelliklerle, birinin belirli bir kimse olmasını sağlayan şartların bütünüdür.

Kişinin kim olduğunu anlatan belge, hüviyet.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kronoloji

Kronoloji

Zaman bilimi ve olayların tarihsel sıralanması ile ilgili bilim dalıdır. Tarih bilimi ile yakından ilgili bir bilim dalı olup oluşum süreçlerinin tarihlenmesi ve raporlanması ile uğraşır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kurum

Kurum

Kurum kavramı, günlük dilde çeşitli kuruluşları tanımlamak amacıyla kullanılır. Örnek: Çocuk Esirgeme Kurumu, İş ve İşçi Bulma Kurumu gibi. Oysa kurum sözcüğünün bilimsel anlamı, çoğunluğun aynı şekilde ve sıklıkla ortaya koyduğu davranışlarımızın toplamıdır, örüntülerdir.

Kurumlar, bir toplumda sosyal yaşamımızı birbirimize benzer şekilde gerçekleştirdiğimizi ifade eden ve sağlayan kültürel süreçlerdir. Bir başka deyişle davranış örüntüleri, toplumsal roller ve etkileşim süreçlerinden oluşan, kültürün büyük kısmını anlatmak için kullanılan bir kavramıdır.

Kurum denilince, 'toplumsal kurum' anlaşılır. Her bir toplumun kültürü, örfü, ananesi farklı olduğu için kurumları da farklıdır. Fakat her toplumda temel kurumlar vardır. Bunlar;

• Aile kurumu
• Ekonomi kurumu
• Siyaset kurumu
• Din kurumu
• Eğitim kurumu

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kuvvet

Kuvvet

Fizikte kuvvet, kütleli bir cisme hareket kazandıran etkidir. Hem yönü hem de büyüklüğü olan kuvvet, vektörel bir niceliktir.

Newton'un ikinci yasasına göre sabit kütleli bir cisim, üzerine uygulanan net kuvvetle doğru, cismin kütlesi ile ters orantılı bir şekilde hızlanır. Bir cisme uygulanan net kuvvet, cismin kazandığı momentumun zamana bağlı değişimine eşittir.

Üç boyutlu nesnelere uygulanan kuvvet de nesnenin dönmesine veya deforme olmasına veya basınçta değişime ve hatta bazı durumlarda hacmin değişimine sebep olabilir. Bir eksen etrafında dönme hızında değişime sebep olan kuvvet eğilimine tork denir. Deformasyon ve basınç bir nesne dahilindeki zorlama kuvvetlerinin sonucudur.

Kuvvet vektörel bir büyüklüktür. Dolayısıyla vektörlerle ilgili bütün özellikler kuvvetler için de geçerlidir. Kuvvet ‘F’ harfi ile gösterilir ve ‘dinamometre‘ denilen yaylı kantarla ölçülür.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Kuvvet ve Hareket


Kültür

Kültür

İnsana ilişkin bir kavramdır. Tarih içerisinde yaratılan bir anlam ve önem sistemidir. Bir grup insanın bireysel ve toplu yaşamlarını anlamada, düzenlemede ve yapılandırmada kullandıkları bir inançlar ve adetler sistemidir.

Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre ise, kültür kavramının tanımı şu şekildedir:

'Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü.'

Sosyolojik olarak kültür, insanlardan öğrendiğimiz toplumsal mirastır. Kültür, birikimle birlikte ivmesi artan bir toplumsal yapı bileşenidir. Giderek her nesil, miras aldığı kültüre maddi ve manevi bir katkı yapar ve onu kendinden sonrakilere miras bırakır.

Bireyin edindiği bilgileri anlatmak için de kültür sözcüğü kullanılır. Kültür, toplumdan topluma, milletten millete değişen davranış ve yaşayış biçimleri olup dünya görüşlerinin ortaya koyduğu maddî ve manevî ürünlerdir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kültürel Öge

Kültürel Öge

Kültür, toplumdan topluma, milletten millete değişen davranış ve yaşayış biçimlerinin ortaya koyduğu maddî ve manevî ürünler olduğuna göre, bu ürünleri oluşturan ögeler de çok yönlü ve çeşitlidir. Nitekim, Türk örf ve adetlerindeki sosyal yardımlaşma biçimleri ve konukseverlik anlayışı, halk bilgisi (folklor), ahlak anlayışı kendine özgü özellikler taşır.

Kişisel tutum ve davranışlardan başlayarak aile yapısını ve toplum ilişkilerini düzenleyen dünya görüşü de kültürün başlıca ögeleri arasındadır. Yine, Türk toplumunda aile fertleri arasındaki sıkı bağlılık, aile yapısına verilen büyük değer, diğer uluslarınkinden farklıdır. Devletin insan saadetinin kaynağı olarak görülmesi ve dolayısıyla devlet ve devlet otoritesine karşı saygı ve bağlılığın bir fazilet olarak kabulü Türk dünya görüşünün bir özelliğidir.

İnsanoğlunun manevî bir tatmin aracı, kişiliğinin geliştirilmesinde ve ahlaki değerlendirmelerinde bir dayanak, bir ölçü vazifesi gören din de kültürün içinde yer alan bir sosyal kurumdur.

Sanat dalları da kültürün ögeleri arasındadır. El sanatlarından başlayarak, mimarî, resim, heykel gibi sanat ürünleri; sese dayanan musikî, söze dayanan edebiyat hep bu çerçeve içine irer. Kültüre, bir milletin bilim alanındaki verilerinden felsefe ve ekonomiye kadar uzanan daha pek çok verilerini katabiliriz. Yazıya geçen her eser kültüre dahildir.

Tarih de kültürün temel unsurlarından biridir. Denebilir ki bir milletin tarihi, onun bütün kültür varlıklarının aksiyon haline gelmiş ifadesidir.

Yukarıdan beri saydığımız kültür ögeleri arasında dilin apayrı ve pek müstesna bir yeri vardır.

Bir devleti var eden ve yaşatan temel varlık millettir. Ancak, bir milleti yaşatan, ona dinamizm ve ruh veren temel güç de kültürdür. Bu tarihî ve sosyal gerçek, Atatürk'ün 'Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür.' sözleriyle veciz bir şekilde dile getirilmiştir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Kütle

Kütle

Bir madde miktarıdır. Ayrıca nesnenin hareket etmeye karşı gösterdiği direnç olarak da adlandırılabilir. Kütlesi büyük olan nesneye aynı kuvvet uygulandığında hızlanması daha düşük olur. Diğer bir deyişle kütlesi büyük olan daha büyük eylemsizliğe sahiptir.

Günlük kullanımda kütle genellikle ağırlık ile karıştırılır. Kütle, bulunduğu ortamın yer çekimine göre değişmez bir değerdir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Liderlik

Liderlik

Topluma yarar sağlayan değişimi yöneten, sezgi, zeka ve bilgisiyle bu sorumluluğu taşıyan kişiye lider denir. Lider; elindeki gücü kullanabilme kapasitesine bağlı olarak, çevresini etkileyen kişidir. Gerektiğinde aldığı zor kararların ve sonuçlarının ardında durmasını bilir. Bu sorumlulukları taşıma işi de liderliktir.

Lider, insanın başkalarından aldığı bilgilerle bilgili olabildiğini, ancak sadece kendi aklı ile akıllı olabildiğini bilir. Bu nedenle çevresine danışır ancak son kararı hep kendisi verir, şüphesiz tüm sorumluluğu alarak...

Lider; hitabet gücü, sahip olduğu bilgi ve vizyonu ile çevresinde bulunan bireyleri etkileyen, sürükleyen bir yapıya sahiptir. İnsanları dinler ve anlamak için özel çaba sarf eder. Çevresindeki herkesin en iyi yanlarını geliştirmelerine olanak sağlayacak olumlu değişim ve sürekli öğrenme ortamları sağlar. Sahip olduğu güçlü sosyal değerler sayesinde çevresinde yarattığı 'karizma', sahip olduğu örnek kişilik ve tutarlı davranışları, diğer insanlar için etkin bir rol modeli olmasına yol açar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Madde

Madde

Boşlukta yer kaplayan (hacim), kütlesi olan tanecikli yapılara madde denir.

Madde, saf madde ve saf olmayan madde (karışım) olarak ikiye ayrılabilir. Saf maddenin belirli özellikleri vardır ve bu özellikleri hiç değişmez.

Maddede daima değişiklikler olabilmektedir. Maddede meydana gelen değişikliklere olay denir. Bu da fiziksel ve kimyasal olmak üzere ikiye ayrılır:

• Fiziksel olay: O maddenin yapısını değiştirmeyen olaydır. Kâğıdın yırtılması, fiziki bir olaydır. Çünkü kağıdın şekli değişmiştir fakat özü yine kâğıttır.

• Kimyasal olay: O maddenin yapısını değiştiren olaydır. Kâğıdın yanması gibi...

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Madde

Madde

Boşlukta yer kaplayan (hacim), kütlesi olan tanecikli yapılara madde denir.

Madde, saf madde ve saf olmayan madde (karışım) olarak ikiye ayrılabilir. Saf maddenin belirli özellikleri vardır ve bu özellikleri hiç değişmez.

Maddede daima değişiklikler olabilmektedir. Maddede meydana gelen değişikliklere olay denir. Bu da fiziksel ve kimyasal olmak üzere ikiye ayrılır:

• Fiziksel olay: O maddenin yapısını değiştirmeyen olaydır. Kâğıdın yırtılması, fiziki bir olaydır. Çünkü kağıdın şekli değişmiştir fakat özü yine kâğıttır.

• Kimyasal olay: O maddenin yapısını değiştiren olaydır. Kâğıdın yanması gibi...

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Kuvvet ve Hareket


Medya

Medya

Büyük iletişim ve yayın organlarının bütününe verilen addır. İletişim ortamı, iletişim araçları, kitle iletişim araçlarının tümüne de denir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Meslek

Meslek

Bir kimsenin geçimini sağlamak için yaptığı sürekli iş, uğraştır.

İnsan; yaşamını sürdürebilmek amacıyla bir iş sahibi olabilmesi için o işle ilgili bilgi sahibi olmalı, eğitilmelidir.

Yeryüzünde binlerce meslek bulunmaktadır. Türkiye'de resmi olarak tanımı yapılmış 600 civarında meslek vardır. Her bir meslek için tanım, görev alanları, genel olarak kullandığı araç ve gereçler, mesleğin gerektirdiği özellikler, çalışma ortamı ve koşulları, çalışma alanı ve iş bulma olanakları, meslek eğitiminin verildiği yerler, meslek eğitimine giriş koşulları, eğitimin süresi ve içeriği, meslekte ilerleyebilme ve yeni meslekleri seçebilme olanakları, destekleyici meslek kuruluşları farklı özellikler gösterir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Mıknatıs

Mıknatıs

Mıknatıs, manyetik alan üreten nesne veya malzemedir. Demir, nikel, kobalt gibi bazı metalleri çeker, bakır ve alüminyum gibi bazı metallere ve metal olmayan malzemelere etki etmez.

Mıknatıslık etkisi, malzemelerde iki karşılıklı uçta toplanır. Bu iki uca mıknatısın kuzey ve güney kutubu ismi verilir. İki mıknatısın eş kutupları birbirini iterken, zıt kutupları birbirini çeker.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Mıknatıs

Mıknatıs

Mıknatıs, manyetik alan üreten nesne veya malzemedir. Demir, nikel, kobalt gibi bazı metalleri çeker, bakır ve alüminyum gibi bazı metallere ve metal olmayan malzemelere etki etmez.

Mıknatıslık etkisi, malzemelerde iki karşılıklı uçta toplanır. Bu iki uca mıknatısın kuzey ve güney kutubu ismi verilir. İki mıknatısın eş kutupları birbirini iterken, zıt kutupları birbirini çeker.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Kuvvet ve Hareket


Millet

Millet

(Ulus)

Çoğunlukla aynı topraklar üzerinde yaşayan; aralarında dil, tarih, duygu, ülkü, gelenek ve görenek birliği olan insan topluluğudur.

Bir topluluğun 'ulus' olarak adlandırılabilmesi için:

1. Toplulukta ortak bir dilin konuşulması,
2. Topluluğun tarihsel geçmişe sahip olması,
3. Şimdi bir arada yaşayan bu topluluğun, gelecek için de bir arada yaşama inancında olması,
4. Topluluktaki bireylerin birlik ve beraberlik içinde, ortak duyguları paylaşması,
5. Toplulukta kültürel ortaklık bulunması gereklidir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Milli Egemenlik

Milli Egemenlik

Egemenliğin, yani devleti yöneten en üstün gücün, kişilere veya belli zümrelere değil, doğrudan doğruya millete ait olmasına denir.

Milli egemenlik cumhuriyet ilkesine girer. Gerçek cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu cumhuriyettir. Atatürk, TBMM'nin toplanmaya başladığı ilk günden başlayarak sırası geldikçe bütün gücün millette olduğunu belirtmiştir. O'na göre, millet her türlü isteğini yerine getirme gücüne sahiptir. Millet girişimlerinin önüne geçebilecek hiçbir kuvvet yoktur.

Türkiye Cumhuriyeti, Türk milletinin egemenliğini kendi eliyle kullanmasından doğup gelişmiştir. Egemenliği milletinin elinden almak artık düşünülemez.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Milli Kültür

Milli Kültür

Milleti millet yapan değerlerin bütünüdür. Millî kültürde, binlerce yıllık geçmişten gelen eserlerin izleri vardır.

Bizi biz yapan millî kültürümüzdür. Millî kültürümüze daima sahip çıkmamız gerekir; millî kültürümüzü korumalı ve nesillerden nesillere aktarmalıyız.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Nabız

Nabız

Nabız, kalbin 1 dakika içinde kaç kere kasıldığını yani kalbin hızını yansıtır. Kalp her kasılmasıyla bir miktar kanı atardamarlar içine fırlatır ve damarların esneyebilme özelliğinden dolayı atardamarlarda buna bağlı bir genişleme olur ve ardından eski durumuna dönmek ister. İşte bu genişleme, damarların yüzeysel seyrettiği yerlerde (el bileği, dirsek içi, kasık, şakak, ayak bileği gibi) nabız dalgası olarak hissedilir.

Nabız bize yalnız kalp hızı hakkında bilgi vermez, aynı zamanda kalbin düzenli çalışıp çalışmadığı yani kalbin ritmi hakkında da bilgi verir.

Sağlıklı bireylerde nabız istirahat halinde iken dakikada 60-100, ortalama 70 civarında olmalıdır. Nabız hızı birçok durumdan etkilenir. Çeşitli hastalıklar, egzersiz, stres, yaralanma gibi durumlarda nabız hızı artar. 12 yaş üzerindeki kızlar ve kadınlarda nabız, erkek çocuk ve erkek yetişkinlere göre daha hızlıdır. Atletlerde ve koşucularda ise nabız daha düşük (hatta dakikada 40’larda) olabilir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Nedensellik

Nedensellik

Olay ve olguların birbirine belirli bir şekilde bağlı olması, her şeyin bir nedeni olması ya da her şeyin bir nedene bağlanarak açıklanabilir olmasıdır.

Aynı neden, aynı sonuca yol açtığına göre neden–sonuç bağlantısı kesin ve değişmezdir. Bu anlamda evrendeki tüm olay ve oluşlar, kesin, değişmez ve öngörülebilirdir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Olgu

Olgu

Birtakım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuçtur.

Olgu, bilimsel verilere dayalı, kanıtlanabilir özellikteki bilgidir:
• Tarafsızdır
• Yoruma açık değildir
• Bir süreç belirtir
• Herkes tarafından kabul edilmiştir

Örnekler:
• Atatürk 1881 yılında doğmuştur.
• Türklerin ilk sözlüğü Divan-ı Lugat-it Türk'tür.
• Atatürk 19 Mayıs 1919'da Samsuna çıkmıştır.
• Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Omurga

Omurga

Omurga, omurlardan oluşmuş, içinde omuriliği barındıran kemik yapıdır. Yaklaşık 70 cm uzunluğundadır ve içindeki omurilik ise 43-45 cm arasında değişir.

Omurgalılarda, iskeletin esasını ve vücûdun eksenini teşkil eden yapıdır. Omurgayı meydana getiren her bir birime de “omur” denir. Omurga, değişik sayıda ve şekilde omurlardan meydana gelmiştir.

Omurlar vücudun bükülmesini sağlayacak destekleyici bir yapı şeklinde birbirine sıkıca bağlıdırlar. Omurga sütunu çok kuvvetli bir destek olmasına rağmen, aynı zamanda eğilebilir bir yapıdadır. Bütün omurgalılarda, iskeletin gövde kısmının esası omurgadır.

Omurga, insanda, 33-34 adet omurdan meydana gelmiştir. Bu omurlardan ilk 24 tanesi, birbirleriyle, omurlararası disk denilen kıkırdakların bulunduğu eklemler aracılığıyla bağlanmışlardır. Bu omurlar üç gruba ayrılır. Bunlar 7 boyun omuru, 12 sırt omuru ve 5 bel omurudur. Kalan 9-10 omurun ilk beşinin birleşmesiyle kuyruk sokumu kemiği, en altta bulunan küçük ve tam gelişmemiş 4-5 tane omurun birleşmesinden de kuyruk kemiği meydana gelmiştir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Para

Para

Para; karşılığında mal ve hizmet almaya, vermeye ve bunların ekonomik değerlerini takas etmeye yarayan üzerinde rakamsal değerler taşıyan özel kâğıttan ya da demirden yapılmış değerlerdir.

Parayı milattan önce Lidya'lılar bulmuştur. Çağlar boyunca para, az bulunan maddelerden yapılmıştır.

Altın karşılığı para kullanan bir devlet ne kadar para basarsa Merkez bankasına o değerde Altın stoklaması veya koyması lazımdır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Pazar

Pazar

Satıcıların belirli günlerde mallarını satmak için sergiledikleri belirli geçici yerdir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Rüzgâr

Rüzgâr

Havanın yer değiştirmesinden oluşan esinti, yeldir. Atmosferdeki havanın dünya yüzeyine yakın, doğal yatay hareketleridir.

Rüzgâr, alçak basınçla yüksek basınç bölgesi arasında yer değiştiren hava akımıdır, daima yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru hareket eder. İki bölge arasındaki basınç farkı ne kadar büyük olursa, hava akım hızı o kadar fazla olur. Rüzgâr sahip olduğu hıza göre fırtına, hortum gibi isimler alır.

Rüzgârın yönü rüzgâr gülü, hızı ise anemometre ile ölçülür. Anemometre, pervanenin dönüş hızı ile rüzgâr hızını gösteren basit ölçü aletidir. Yükseklerdeki rüzgârlar, balonlar yardımı ile ölçülmektedir. Yükselme hızı bilinen balonlar belli yüksekliğe gelince rüzgâr hızı ile yol almaya başlar.

Okyanuslardaki akımların ve dalgaların meydana gelmesinde büyük rolü olan rüzgârlar, kara şekillerinin değişmesine de neden olur. Özellikle çöllerde kimi tepeler devamlı değişir. Rüzgârların bitki sporlarını sağa sola taşıyarak çiçeklerin döllenmesini sağlaması bitki neslinin devamı açısından çok önemlidir. Yeldeğirmeni ve yelkenli gemilerde gücünden yararlanılan rüzgâr orman yangınlarında olumsuz etki yaparak yangının büyümesine neden olur.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Saf Madde

Saf Madde

Fiziksel yollarla kendisinden başka maddelere ayrışmayan maddeler saf maddelerdir. Saf maddelerin belirli erime ve kaynama noktaları vardır. Doğada 2 çeşit saf madde vardır.

1. Element: Aynı tür atomların bir araya gelerek oluşturdukları, fiziksel ve kimyasal yollarla başka maddelere ayrıştırılamayan saf maddelerdir. Demir (fe) , karbon (C )

2. Bileşik: İki veya daha fazla türdeki atomların belli oranlarda birleşerek oluşturdukları değişik özellikteki saf maddelerdir. Su ( H2O )

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Sanat

Sanat

Bir duygunun, tasarının veya güzelliğin anlatımında kullanılan yöntemlerin tamamı veya bu anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün yaratıcılıktır.

Tarih boyunca neyin sanat olarak adlandırılacağına dair fikirler sürekli değişmiş, zaman içinde değişik tanımlar yapılmıştır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Savaş

Savaş

Savaş; ülkeler, bloklar ya da bir ülke içerisindeki büyük gruplar arasında gerçekleşen topyekün silahlı mücadeledir.

Savaşlar genellikle dini, milli, siyasi ve ekonomik amaçlara ulaşmak için gerçekleştirilir. Kullanılan silahlara, amaçlara, taraflara ve gerçekleştiği yerlere göre farklı şekillerde adlandırılırlar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Seçim

Seçim

Kendilerine memuriyet, temsil yetkisi veya bir vekalet verilecek, kanuni şartlara uygun kişilerin, bir kısım veya bütün vatandaşlar tarafından tercih ve tespit edilmesi işlemidir. Toplu bir iradenin birden fazla aday arasında tercihte bulunmasıdır. Milletvekili, herhangi bir meclis veya encümen üyelerinin, dernek yöneticilerinin vs. seçimi gibi.

Demokratik ülkelerde çeşitli seçim sistemleri, değişik usullerle uygulanmaktadır. Seçim; yasama, yürütme ve yargı organlarının üyelerinin seçiminde de kullanılır. Bütün dünyada genel kabul gören yaklaşımlar uyarınca tüm seçimler adil ve özgür bir ortamda yapılmalıdır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ses

Ses

Ses, nesnelerin titreşiminden meydana gelen ve uygun bir ortam içerisinde (hava, su vb.) bir yerden başka bir yere, sıkışma (compressions) ve genleşmeler (rarefactions) şeklinde ilerleyen bir dalgadır.

Dolayısıyla ses, bir basınç dalgasıdır.

1960 tarihli bu fotoğrafta, özel bir ses merceği ve özel bir görüntüleme yöntemi kullanılarak, sol tarafta görülen kornadan çıkan ses dalgalarının görüntüsü elde edilebilmiştir (Bell Telephone Laboratory).

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Ses Kaynağı

Ses Kaynağı

Ses çıkaran her madde veya cisme ses kaynağı adı verilir. Ses kaynaklarının çıkardığı sesler birbirinden farklıdır. Bazı sesler doğaldır. Bazıları ise insanlar tarafından yapay olarak oluşturulabilmektedir.

Kuş sesleri, deredeki suyun sesi, rüzgarın sesi, deniz kenarlarındaki dalgaların sesi doğal seslerdir. Doğal sesleri üreten varlıklara doğal ses kaynakları denir.

Müzik aletlerinden çıkan sesler, taşıtların çıkardığı sesler, hoparlörün, radyonun ve televizyonun çıkardığı sesler yapay seslerdir. Yapay sesleri üreten varlıklara yapay ses kaynakları denir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Ses Şiddeti

Ses Şiddeti

Sesin kulak tarafından duyulan yüksekliğine sesin şiddeti denir. Sesin şiddeti kulağa gelen ses dalgalarının kuveti ile ilgilidir.

Hafif sesler kulağa az şiddette, kuvetli sesler ise yüksek şiddette gelmektedir. Şiddet birimi desibel'dir (dB). Desibel insan kulağının işitebildiği en küçük ses şiddetidir.

Fısıltı sesi 30 dB
Konuşma sesi 40-60 dB
Bağırma sesi 80-90 dB
Uçağın kalkışı 120-140 dB
Tüfek patlaması (yakın Mesafe) 130 dB

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Sıcaklık

Sıcaklık

Sıcak olan şeyin durumu, etkisi veya sıcak olan şeyin niteliği, hararet.

Bir araçla veya cihazla ölçülebilen ısı derecesi.

Bir cismin sıcaklığının ya da soğukluğunun bir ölçüsüdür.

Duyularla algılanmakta ve genellikle sıcak veya soğuk terimleri ile ifade edilmektedir. İki cisim birbirisine temas ettirildiğinde sıcak olan soğumakta soğuk olan ısınmakta ve belirli bir süre temas halinde kaldıklarında her ikisi de aynı sıcaklığa gelmektedir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Sıvı

Sıvı

Bulunduğu kabın biçimini alabilen ve üstü yatay bir düzlem durumuna gelebilen (cisim) , mayi.

Sıvı, maddenin ana hallerinden biridir. Sıvılar, belli bir şekli olmayan maddelerdir, içine konuldukları kabın şeklini alırlar, akışkandırlar.

Sıvının hacmi, onun sıcaklık ve basıncına bağlıdır. Sıvılar iletkendir. Fakat iletkenlikleri içlerine konulan maddelerle değişebilir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Sivil Toplum Kuruluşu

Sivil Toplum Kuruluşu

Resmi kurumlar dışında ve bunlardan bağımsız olarak çalışan, politik, sosyal, kültürel, hukuki ve çevresel amaçları doğrultusunda çalışan kuruluşlardır. Üyelerini ve çalışanlarını gönüllülük usulüyle alırlar, kâr amacı gütmezler ve gelirlerini bağışlar ya da üyelik ödemeleri ile sağlarlar.

Sivil toplum kuruluşları; oda, sendika vakıf ve dernek adı altında faaliyet gösterir. Vakıf ve dernekler, topluma yararlı bir hizmet geliştirmek için kurulmuş yasal topluluklardır ve herkese yardım etmek için kurulmuşlardır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Soluk Borusu

Soluk Borusu

Nefes borusu (soluk borusu), vücutta solunan havanın geçtiği boru şeklinde bir organdır. Omurgalılarda havanın boğazdan akciğerlere geçişini sağlarken, omurgasızlarda dışarıdaki havayı doğrudan iç dokulara ulaştırır.

Soluk borusu, gırtlağın altındadır, on iki santimetre boyundadır. Altıncı boyun omuru hizasında gırtlaktan başlar. Dördüncü sırt omurunda ikiye ayrılarak bronşları oluşturur. Arkası düz silindirik bir borudur. Arka duvarı zardan, diğer duvarları yarım halka biçiminde üst üste dizilmiş kıkırdaklar, kas ve zardan yapılıdır.

Soluk borusunun içini örten mukoza, hava ile gelen küçük yabancı cisimlerin dışarıya atılması için titrek tüylü hücrelerle döşelidir. Bronşlar, soluk borusunun yapısındadırlar ancak kıkırdakları daha düzensizdir. Her biri bir akciğere girer.

Bronşlar akciğerde ince dalcıklara ayrılırlar.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


Sorumluluk

Sorumluluk

Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi, sorumluluktur.

Sorumluluk, kişinin kendine ve başkalarına karşı yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi zorunluluğudur.

Sorumlu olan kişi kendi üzerine düşen görevleri ve işlevleri zamanında ve istenilen şekilde istenilen biçimde yerine getirmek zorundadır. Sorumluluk duygusu ya küçük yaşta doğal olarak varolan çevre dolayısıyla insanın içinde yereder ya da daha sonra dışardan verilen eğitimle yaratılır.

Sorumsuz insan sürekli başkaları tarafından güdülen insandır. Sorumlu insan ise, yapılması gereken bir işi zamanında yapabilmek için inisiyatifi ele alıp kendiliğinden harekete geçebilen insandır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sosyal Etkileşim

Sosyal Etkileşim

Aynı zaman ve mekânda bulunan insanların birbirlerinin davranışlarından etkilenmesi olayıdır.

Etkileşim önce insanın kendisiyle iletişimle başlar. 'Ben çok çalışkanım.', 'Ben iyi bir insanım.', 'Ben işimi seviyorum.', 'Ben gürültüden hoşlanmam.' dediğimizde kendimizi bulunduğumuz toplumun veya grubun içinde konumlandırmış oluruz. Bunlar kendi kendimizle iletişim kurmamızın sonucudur.

Düşünmemizi, duygulanmamızı, kişisel ihtiyaçlarımızın farkına varmamızı, iç gözlem yapmamızı ya da kendimize sorular sorarak bunlara yanıtlar üretmemizi iç (öz kişisel) iletişim olarak adlandırabiliriz. Bu süreç içinde insan; kısa sürelerle hem kaynak hem de alıcı olmakta, iki ayrı kişinin rolünü tek başına oynayarak kendi kendisiyle iletişime geçmektedir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sosyal Örgüt

Sosyal Örgüt

Toplum yararına hizmetler üreten kurumlara verilen addır. Bu kurumlar devlet tarafindan oluşturulduğu gibi sivil toplum kuruluşları tarafindan da oluşturulabilirler.

Bazı Sosyal Örgütler;
• Yeşilay Kurumu
• Kızılay Kurumu
• Ankara Ticaret Odasi
• Istanbul Sanayi Odasi (ISO)
• ITO - Istanbul Ticaret Odasi
• Ege Ihracatci Birlikleri
• Turkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konferedasyonu
• Turkiye Barolar Birligi
• Balik Adamlari Spor Klubu

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sözleşme

Sözleşme

Hukukî sonuç doğurmak amacıyla iki veya daha çok kişinin veya kuruluşun karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla gerçekleşen işlemdir.

Sözleşme yazılı olduğu gibi tarafların karşılıklı anlaşmaları da sözlü sözleşmedir. Ama bazı tür sözleşmelerin belirli biçimde yapılması yasalarda öngörülmüştür. Örneğin, taşınmaz malların satış sözleşmesinin resmi biçimde yapılması zorunludur. Sözleşmenin yazılı biçimde yapılması anlaşmazlık durumunda kanıtlamayı kolaylaştırmak için de yararlıdır.

Sözleşmenin taraflarından biri sözleşmede belirtmiş olan yükümlülüklerini yerine getirmezse karşı taraf mahkemeye başvurabilir. Mahkeme haksız tarafı yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlar ya da sözleşmeye uyulmamasından doğan zararın ödenmesine karar verir. Tazminat denen bu ödemeye karar verilmesi için zarar gören taraf zararını kanıtlar.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Sürtünme Kuvveti

Sürtünme Kuvveti

Sürtünmeli yüzeylerdeki sürtünmenin kaynağı yüzeylerdeki pürüzdür. Sürtünen cisimlere büyüteçle baktığımızda pürüzlerin olduğunu görürüz. Bu pürüzler cismin hareketine karşı koyacak şekilde, hareket yönüne zıt bir kuvvet oluşturur. Bu kuvvete sürtünme kuvveti denir.

Sürtünme kuvvetine doğada çok fazla rastlanır. Sürtünmesiz bir ortam elde etmek çok zordur, fakat sürtünmeler kaygan yüzeyler kullanılarak önemli ölçüde azaltılabilir. Sadece uzay boşluğunda tamamen sürtünmesiz bir ortam elde edilebilir.

Sürtünme Kuvvetinin Özellikleri

* Daima hareket yönüne zıt yönde etki eder.
* Cismi hareketsiz tutabilmek için belli bir maksimum değere kadar uygulanan kuvvete eşit şiddette değerler alır.
* Cismin ve yüzeyin kayganlığına göre maksimum değeri değişir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Kuvvet ve Hareket


Tasarruf

Tasarruf

Para veya herhangi bir malı dikkatli kullanma, idareli tüketmedir. Para biriktirme veya artırımdır.

Ekonomik anlamda tasarruf yeni yatırımlar yapmak için para biriktirmek, bu parayı faiz getiren başka bir yatırım aracına vererek yeniden para yaratılmasını ve böylece yeni yatırımlar yapılmasını sağlamaktır. Günlük dilde ise tasarruf sıklıkla, masrafları kısmak anlamına gelmektedir.

Tasarrufta geleceği düşünerek şimdiden planlama yapmayı gerektiren bir bilinç vardır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Temel Hak ve Özgürlükler

Temel Hak ve Özgürlükler

İnsanın doğuştan sahip olduğu, insanın insanca yaşayabilmesi için gerekli olan haklardır.

Bu hakların başlıcaları şunlardır:

1. Yaşama hakkı (En temel haktır. Hiçbir şekilde ortadan kaldırılamaz, sınırlandırılamaz.)
2. Kişi dokunulmazlığı hakkı (Kişinin hem beden hem ruh bütünlüğünü korumaya yöneliktir.)
3. Sağlık hakkı (Herkes sağlıklı bir çevrede yaşama ve sağlığını koruyacak tedbirler alma hakkına sahiptir.)
4. Eğitim hakkı (Herkes eğitim - öğretim hakkına sahiptir.)
5. Dilekçe hakkı (Herkes şikayetlerini ve isteklerini yetkili makamlara ve TBMM'ye iletme hakkına sahiptir.)
6. Özel yaşamın gizliliği ( Herkes özel yaşamına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Kanunla belirlenen özel durumlar dışında hiç kimsenin üzeri ve özel eşyaları aranamaz, haberleşme araçları dinlenemez.)
7. Konut dokunulmazlığı (Hiç kimsenin konutuna izinsiz girilemez.)
8. Seçme ve seçilme hakkı (Herkes ülke yönetimine katılmak için seçme ve seçilme hakkına sahiptir. Bu amaçla siyasi parti kurabilir ve siyasi partiler üye olabilir.)

Ülkemizde yukarıda belirtilen temel haklar anayasa ve yasalarla koruma altına alınmıştır. Devlet bazı özel durumlarda bu haklardan bazılarında kısıtlamaya gidebilir.

Temel Özgürlükler

İnsanların kişiliğini geliştirme ve insanca yaşayabilmesi için başkalarının haklarını ihlal etmeden özgürce yaşayabilmesini sağlayan haklardır.

Bu hakların başlıcaları;
• Düşünce, kanaat ve ifade özgürlüğü
• Basın özgürlüğü
• Din ve vicdan özgürlüğü
• Haberleşme özgürlüğü
• Yerleşme ve seyahat özgürlüğü
• Toplantı hak ve özgürlüğü
• Bilim ve sanat özgürlüğü,

Bu haklar da devlet tarafından anayasa ve yasalarla koruma altına alınmıştır. İnsanlar bu hak ve özgürlükleri kullanırken, başkalarının hak ve özgürlüklerine zarar vermemek için devletin belirlediği kanunlara uymak zorundadır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Teşkilât

Teşkilât

Ortak bir gaye etrafında bir araya gelmiş kurumların veya kişilerin oluşturduğu kuruluş.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ticaret

Ticaret

Kazanç amacıyla yürütülen alım satım etkinliği ve bu etkinlikle ilgili bilim dalıdır. İki taraf arasında bir değişim aracı (örneğin para) vasıtasıyla yapılan mal ve hizmet alışverişidir.

Ticaret eyleminin insanlık tarafından keşfedilmesi insanlık tarihinin erken dönemlerine dayanmaktadır. Pek çok tarihçi, ticaretin; iletişimin doğuşunu takiben takas yöntemiyle başlamış olduğunu düşünmektedir.

Ticaretin ortaya çıkış nedeni, insanın ihtiyaçlarını karşılama arzusudur. Üretimin ve kaynakların kısıtlı olmasından dolayı insan, kendinde olmayan mal veya hizmeti bir başkasından sağlamak istemiş, bunun için de kendinde bulunan mallar ile değiş tokuş yapmaya başlamıştır. Daha sonra iş bölümünün gelişmesi ve ticari malların çeşitlerinin artması ile, ortak bir değişim aracına ihtiyaç duyulmaya başlamıştır. Böylelikle ekmek, altın, fasulye, inci gibi mallar para gibi bir değişim aracı olarak kullanılmaya başlamıştır.

Paranın keşfi, ticaretin kolaylaşmasını ve yaygınlaşmasını sağlamıştır. Taşımacılığın ve iletişimin de gelişmesi ile birlikte ticaret evrimleşmiş, bugünkü halini almıştır. Bu gelişim sırasında da içinde bulunduğumuz ekonomik sistem gelişmiş, ticareti düzenleyici kanunlar yapılmıştır. Günümüzde ticaret, ekonominin merkezinde yer almaktadır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Titreşim

Titreşim

Titreşim bir denge noktası etrafındaki mekanik salınımdır. Bu salınımlar bir sarkaçın hareketi gibi periyodik olabileceği gibi çakıllı bir yolda tekerleğin hareketi gibi rastgele de olabilir.

Titreşim bazen arzu edilir. Örneğin; bir akort çatalının, üflemeli çalgılarda veya mızıkada dilin veya bir hoparlörde koninin hareketi bir çok aletin doğru kullanılması için gerekli olan arzu edilir titreşimdir.

Daha sıklıkla, titreşim istenmeyen bir harekettir, çünkü boşa enerji harcar ve istenmeyen ses ve gürültü oluşturur. Örneğin, motorların, elektrik motorlarının ya da herhangi mekanik aracın çalışma esnasındaki hareketi istenmeyen titreşimler üretir. Böyle titreşimler motorlardaki dönen parçaların balanssızlığından, düzensiz sürtünmeden, dişli çarkların hareketinden kaynaklanabilir. Dikkatli tasarımlar genellikle istenmeyen titreşimleri olabildiğince azaltırlar.

Ses ve titreşim çalışmaları birbirleriyle oldukça yakın şekilde bağlantılıdır. Ses; basınç dalgaları ve ses telleri gibi yapıları titreştirerek oluşturulur ve basınç dalgaları da kulak zarı gibi yapıların titreşimine sebep olur. Duyma bu sayede gerçekleşir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Işık ve Ses


Tören

Tören

Bir toplulukta, üyelerin belli bir olayı, kişiyi veya değeri ayırt edip sembolleştirmesi, bunların anlam ve öneminin güçlendirilmesi amacıyla düzenlenen hareket dizisidir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Tüketim

Tüketim

Tüketim, kaynakların kullanılması anlamına gelir. Faydalı mal ve hizmetlerin insanların ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla kullanılmasıdır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ulaşım

Ulaşım

Köyler, şehirler, ülkeler arasında bir yerden bir yere gidiş-geliş demektir. Karayolu ulaşımı, denizyolu ulaşımı, havayolu ulaşımı ve demiryolu ulaşımından oluşmaktadır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ücret

Ücret

İş gücünün karşılığı olan para veya kiralanan, satın alınan bir şey için ödenen paradır.

Asgari ücret ise, işçilere ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım, kültür vb. gereksinimlerini günün fiyatları üzerinden en az düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir.

Anayasaya göre asgari ücretin tespitinde, ülkenin ekonomik ve sosyal durumu göz önünde bulundurulur.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Üretim

Üretim

İnsanların; fayda yaratmak, değer yaratmak veya yaratılmış mal ve hizmetlerin faydalarını arttırmak amacıyla harcanan çabalarının tümüne verilen addır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Ürün

Ürün

1. Doğadan elde edilen, üretilen yararlı şey, mahsuldür.
2. Türlü endüstri alanlarında ham maddelerin işlenmesiyle elde edilen şeydir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Vergi

Vergi

Kamu hizmetlerine harcanmak için hükûmetin ya da yerel yönetimlerin yasalara göre doğrudan doğruya veya bazı malların fiyatlarının üstüne koyarak dolaylı yolla herkesten topladığı paradır.

Devlet, kamu hizmetlerinin maliyetini karşılamak üzere, ekonomik birimlerden siyasi cebir altında ve karşılıksız olarak para toplar, kaynak yaratır. Elde ettiği gelirlerle mal ve hizmet üretir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yağmur

Yağmur

Atmosferdeki su buğusunun yoğunlaşmasıyla oluşan ve yeryüzüne düşen yağışın sıvı durumda olanıdır.

Yağmur, bir çeşit yağıştır. Diğer yağış türleri içinde kar, sulusepken, dolu ve çiğ vardır. Yağmur, bulutlardan Dünya'nın yüzeyine su damlalarının düşmesi ile oluşur. Tüm yağmur damlaları yüzeye ulaşmaz, bazıları düşme esnasında kuru havadan geçerken buharlaşır. Ayrıca yazın bazı günlerde bulut olduğu halde yağmur yağmamasının sebebi havanın yeterince soğuk olmamasıdır.

Yapay yağmurlar da havanın bulutlu olduğu günlerde bulutlara gümüş iyodür bulutu sıkılarak oluşturulur. Havada bulut olmazsa asla yapay yağmur yağdırılamaz.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Maddeyi Tanıyalım


Yargı

Yargı

Hukuksal olarak; yasalara göre mahkemece bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karardır. Diğer bir ifadeyle; kavrama, karşılaştırma, değerlendirme ve bu gibi yollara başvurularak kişi, durum veya nesnelerin eleştirici bir biçimde değerlendirilmesi, yani hükümdür.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yasa

Yasa

Anayasal hukuk rejiminde, yetkili organlarca meydana getirilen hukuk kurallarıdır. Dar anlamında yasa, yasama organınca yapılan kanun adıyla gerçekleştirilen işlerdir.

Yasa, yazılı veya yazısız olabilir. Yazılı kanunların en ünlüsü MÖ 1700'lerde yapılmış Hammurabi Kanunları'dır.

Roma hukuku, Cermen hukuku, Katolik hukuku, İslam hukuku yazılı yasalara dayanır.

Türkiye'de yasa koyma yetkisi TBMM'nindir. Yasa teklifi Bakanlar Kurulu (tasarı) ve milletvekillerince tek veya grup halinde (kanun teklifi), gerekçe gösterilerek yapılır. Bunun dışındaki kişi ve kurumlar, kanun isteklerini meclise iletebilirler.

Yasalar cumhurbaşkanına sunulur ve cumhurbaşkanı yayınlarsa yürürlüğe girer. Yayınlamazsa (bütçe kanunu hariç), gerekçesiyle meclise iade eder (15 gün içinde). Meclis kanunu aynıyla tekrar kabul ederse, artık cumhurbaşkanı o kanunu yayınlamak zorundadır.

Meclis, kanun yaparken anayasa ve içtüzük hükümlerine uyar. Kanunlar TC Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girer. Yasada yürürlük tarihi belirtilmemişse yayınlandığı tarihten itibaren 45 gün sonra yürürlüğe girer.

Kanunlar, anayasaya aykırı olamaz ve bu kural yargı denetimi düzeniyle denetlenir. Kanunlar, bireylerce anlaşılabilir şekilde olur ve anlaşılabilir dille yazılır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yön

Yön

Dünya üzerindeki yer ve varlıkların konumunu tanımlamakta kullanılır. Dünya’nın kutupları esas alınır.

Başlıca dört coğrafi yön vardır: Kuzey, güney, doğu ve batı. Bunlara aynı zamanda ana yönler denir. Ana yönler arasında kalan yönleri tanımlamak için de ara yönler oluşturulmuştur. Bunlar, kuzeydoğu, güneydoğu, kuzeybatı ve güneybatıdır.

Yön bulma aracı pusuladır. Yön; ağaçtaki yosunlar, güneş, kutup yıldızı ve karınca yuvaları ile de bulunabilir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yönetim

Yönetim

Önceden belirlenmiş hedeflere ulaşabilmek için, yararlanılacak araç ve kaynakların verimli, etkili ve uygun bir biçimde kullanılmasını kapsayan faaliyetlerin bütünüdür.

Yönetim, bir örgütte, önceden belirlenmiş işleri yapmak üzere bir araya getirilen insanları örgütleyip eşgüdümleyerek eyleme geçirme sürecidir, diye de tanımlanmaktadır.

Yönetimin uğraş alanı insandır. Örgütlü çabaların en iyi biçimde sürdürülebilmesi için yönetime ihtiyaç duyulmuş ve yönetimin önemi de örgütlü yaşamla birlikte artmıştır.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yurttaşlık

Yurttaşlık

(Vatandaşlık)

Yurttaşlık, genellikle bir ülke olan politik kurumların bir parçası olmak demektir. Anayasal ülkelerde, o ülkede yaşayanların devlet tarafından anayasada vaadedilen haklardan yararlanmaları için o ülkeye vatandaşlık bağı ile bağlı olmaları gereklidir. Bu kişilere vatandaş ya da yurttaş denir. Vatandaşın politik katılım hakkı vardır.

Her anayasal ülkenin vatandaşlık gereklilikleri anayasalarına yazmaktadır. Günümüzde bu gerekliliklerin başında milliyet, doğum yeri ve kültür gelir.

4. Sınıf / Sosyal Bilgiler |


Yutak

Yutak

Ağız ve burun boşluğuyla,yemek ve soluk borusunun birleştiği kısımdır.Burun ya da ağız yoluyla gelen hava, yutağa geçer.

Yutak, birçok organizmada hem sindirim sisteminin hem de solunum sisteminin parçasıdır.

Hem havanın hem de besinin yutağın içinden geçmesinden dolayı, epiglottis adı verilen ve bağ dokudan oluşan bir kapak, yutma sırasında soluk borusunun girişini kapatarak besinin buraya kaçmasını önler.

İnsanlarda, yutak konuşmada da etkilidir.

4. Sınıf / Fen ve Teknoloji | Vücudumuz Bilmecesini Çözelim


 

 
     
     
     
   
 
 

Gopegitim.com © 2014 | Gizlilik İlkemiz | Kullanım Şartları
DERPAŞ Dergi Yayın Dağ. Paz. ve Tic. AŞ / Akbıyık cad. No:61/2 Sultanahmet - İSTANBUL
Tel: 0212 518 10 50 / Faks: 0212 518 05 00
 
 
Ana SayfaAna SayfaKavramlar Sözlüğü